Về Hà Tiên thăm lăng Mạc Cửu


Đền thờ họ Mạc còn được gọi là Trung Nghĩa từ, dân địa phương còn gọi là Miễu Ông Lịnh, tọa lạc trên đường Mạc Cửu, dưới chân núi Bình San, thuộc thị xã Hà Tiên, tỉnh Kiên Giang. Đền thờ cách chùa Phật Đà khoảng 100m và cách chùa Phù Dung khoảng 400m.
Từ đường dòng họ Mạc được khởi đầu từ Tổng trấn Mạc Cửu , người có công khai phá và xây dựng vùng đất Hà Tiên hơn 300 năm trước. Mạc Cửu giỏi võ, Mạc Thiên Tích giỏi văn và cũng là người có công khai sinh Tao đàn Chiêu Anh Các cùng các con cháu họ Mạc đã làm nên tên tuổi xứ Hà Tiên.
 



 
Cổng vào đền họ Mạc

Từ thị xã Hà Tiên đến Ao Sen chừng 800 mét là tới chân núi Bình San, còn gọi là núi Lăng vì trên núi có lăng mộ Mạc Cửu, các vị phu nhân, con cháu và tướng lĩnh của họ Mạc. Từ chân núi đi lên du khách sẽ bắt gặp cổng đền thờ họ Mạc, có hai câu liễn đối bằng chữ Hán do nhà Nguyễn ban tặng họ Mạc: "Nhất môn trung nghĩa gia thinh trọng , Thất diệp phiên hàn quốc lũng vinh"(Một nhà trung nghĩa danh thơm cả họ, Bảy lá giậu che, cả nước mến yêu). Bên trong cổng là một khoảng sân rộng cùng nhiều cây xanh quanh năm xào xạc tạo cho không gian lăng mộ lúc nào cũng yên tĩnh và trầm mặc. Đối diện cổng là đền thờ Mạc Cửu, cột vuông, có hoành phi và liễn đối. Tại chánh điện đền có một biển thờ đề bốn chữ "Khai trấn trụ quốc" là lời tuyên dương của nhà Nguyễn trước công đức mở mang bờ cõi của dòng họ Mạc. Trên vách đền có ghi lại những bài thơ trong "Hà Tiên thập vịnh" của Mạc Thiên Tích.
 



 
Lăng Mạc Cửu trong khu đền thờ họ Mạc

Cả lăng và đền thờ Mạc Cửu đều do Mạc Thiên Tích thiết kế, xây dựng từ năm 1735 đến năm 1739. Mặt tiền đền quay về hướng Đông, nơi có núi Tô Châu với dòng lưu thủy Đông Hồ, lưng tựa vào vách núi hình vòng cung vững chãi, bên trái là núi Bát Giác; bên phải là Đại Kim Dự. Phần lăng mộ Mạc Cửu nằm giữa những bức tường kiên cố, các bậc thềm đều cẩn đá xanh, có tảng dài đến ba mét, do các nhà buôn Trung Hoa thời bấy giờ chở từ Quảng Tây sang tặng. Ngôi mộ lớn nhất của Mạc Cửu có hình bán nguyệt khoét sâu vào núi, núm mộ có hình dáng như một con trâu nằm (thế tọa ngưu).
Lần theo các lối mòn và những bậc thềm rêu phong là đến mộ phần của gia đình và tướng tá dòng họ Mạc. Phía dưới lăng Mạc Cửu là mộ bà Nguyễn Thị Hiếu Túc, vợ Mạc Thiên Tích (trái) và mộ Mạc Tử Hoàng (phải) rồi đến mộ Mạc Thiên Tích (cũng giống như mộ cha nhưng bày trí khiêm nhường hơn). Đi vòng theo chân núi chừng 3km, du khách sẽ bắt gặp một ngôi chùa do Mạc Thiên Tích xây cho nàng thứ thiếp là Phù Cừ tu hành. Đó là chùa Phù Dung.
Lăng Mạc Cửu - Mạc Thiên Tích là một trong những cảnh đẹp của Hà Tiên. Du khách đến viếng thăm Lăng Mạc Cửu, sẽ được nghe kể những câu truyện về dòng họ Mạc, một dòng họ có nhiều công trong việc khai thác và trấn giữ Hà Tiên.
Theo VNThư Quán